10 نکته مهم برای کنترل استرس کنکور
- دسته بندی: مشاوره و برنامه ریزی
- دیدگاه ها: 0
- تاریخ بروزرسانی: 3 آبان 1405

سوالی دارید؟ با ما تماس بگیرید
۹۰۹ ۹۰۷ ۵۳۰۷
مشاوران متخصص ما آماده راهنمایی کردن شما هستند
استرس کنکور قرار نیست کاملاً از بین برود؛ هدف این است که شدت آن به حدی برسد که بتوانید تمرکز کنید، دانستههای خود را به یاد بیاورید و برای هر سؤال تصمیم درستی بگیرید. اگر اضطراب باعث شده مدام برنامه خود را عوض کنید، شبها نتوانید بخوابید، هنگام تستزدن ذهنتان قفل کند یا سر جلسه با دیدن چند سؤال سخت کنترل خود را از دست بدهید، باید هم روی آمادگی درسی و هم روی مهارت مدیریت استرس کار کنید.
۱۰ راهکاری که استرس کنکور را مدیریت میکند
کنترل استرس کنکور بیشتر از آنکه به یک ترفند لحظهای وابسته باشد، نتیجه چند عادت کوچک و قابل تکرار است. جدول زیر نسخه سریع ۱۰ نکته اصلی را نشان میدهد؛ در ادامه هرکدام را به شکل عملی توضیح دادهایم.
| راهکار | کاری که باید انجام دهید |
|---|---|
| ۱. برنامه واقعبینانه | حجم مطالعه را بر اساس زمان و توان واقعی خود تنظیم کنید. |
| ۲. شبیهسازی کنکور | در شرایط زماندار و شبیه جلسه اصلی تست بزنید. |
| ۳. مرور هدفمند | بهجای مطالعه دوباره همه مطالب، نقاط فراموششونده را فعالانه بازیابی کنید. |
| ۴. خواب منظم | برای جبران عقبافتادگی، خواب شبانه را حذف نکنید. |
| ۵. تغذیه و کافئین ثابت | روزهای پایانی سراغ رژیم، نوشیدنی یا مکمل جدید نروید. |
| ۶. تنفس آرام | یک الگوی ساده تنفس را قبل از آزمون تمرین کنید. |
| ۷. کنترل افکار فاجعهساز | فکرهای مبهم را به یک اقدام مشخص تبدیل کنید. |
| ۸. توقف مقایسه | پیشرفت خود را با عملکرد قبلی خودتان بسنجید. |
| ۹. استراحت و حرکت | بین بازههای مطالعه، حرکت بدنی و استراحت واقعی داشته باشید. |
| ۱۰. کمک گرفتن بهموقع | اگر اضطراب عملکرد روزانه را مختل کرده، موضوع را تنها مدیریت نکنید. |
۱. برنامهای بنویسید که واقعاً بتوانید اجرا کنید
برنامهای که هر روز شکست میخورد، خودش به منبع اضطراب تبدیل میشود. بهجای اینکه فقط ساعت مطالعه بالا برای خود تعیین کنید، مشخص کنید امروز کدام مبحث، چه تعداد تست و کدام مرور باید تمام شود.

یک برنامه مناسب باید جایی برای استراحت، مرور و اتفاقهای پیشبینینشده هم داشته باشد. اگر هر عقبافتادگی کوچک باعث میشود کل برنامه را دور بریزید، احتمالاً برنامه بیش از اندازه فشرده است.
برای تنظیم حجم مطالعه میتوانید اصول برنامه ریزی درسی را متناسب با وضعیت خود اجرا کنید؛ هدف این نیست که تمام ساعتهای روز پر شوند، بلکه باید در پایان روز بدانید کدام کارهای اصلی واقعاً انجام شدهاند.
نشانه برنامه اضطراب زا: اگر بیشتر زمان شما صرف محاسبه عقبافتادگی، تغییر جدول و احساس عذاب وجدان میشود تا انجام خود برنامه، حجم کار را دوباره تنظیم کنید.
۲. شرایط کنکور را قبل از روز آزمون تمرین کنید
یکی از بهترین راههای کاهش اضطراب ناشی از «ناشناخته بودن جلسه» این است که آزمون را پیش از کنکور چند بار شبیهسازی کنید. فقط دانستن مطالب کافی نیست؛ باید نشستن طولانی، محدودیت زمان، سؤال سخت و تصمیم برای رد شدن از یک تست را هم تمرین کرده باشید.

در آزمون شبیهسازیشده:
- در ساعت نزدیک به زمان آزمون اصلی شروع کنید.
- زمانبندی را واقعی نگه دارید.
- تلفن همراه و عوامل حواسپرتی را کنار بگذارید.
- برای یک سؤال سخت بیش از حد توقف نکنید.
- پس از آزمون، علت خطاها را به «بلد نبودم»، «بیدقتی»، «کمبود زمان» و «استرس» تفکیک کنید.
این تفکیک مهم است؛ چون اگر مسئله شما کمبود تسلط درسی باشد، راهحل آن با زمانی که پاسخ را میدانید اما در فشار آزمون اشتباه میکنید متفاوت است.
۳. بهجای چندبار خواندن، بازیابی و مرور هدفمند داشته باشید
احساس «همه چیز از یادم رفته» همیشه به این معنا نیست که واقعاً همه مطالب فراموش شدهاند. گاهی داوطلب به دلیل مرور پراکنده و مطالعه دوباره مطالب، فرصت کافی برای تمرین بازیابی اطلاعات نداشته است.
پس از مطالعه، کتاب یا جزوه را ببندید و از خودتان بخواهید نکته اصلی را توضیح دهید، تست بزنید یا فرمول و مفهوم را بدون نگاه کردن بازسازی کنید. اگر مشکل اصلی شما فراموشی مطالب است، روشهای درس خواندن برای جلوگیری از فراموشی باید در برنامه مرور شما حل شود.
در هفتههای پایانی نیز قرار نیست همه کتابها از ابتدا خوانده شوند. مشخص کردن مباحث مهم، تستهای نشاندار و نقاط ضعف، جمع بندی دروس را قابل کنترلتر میکند و احساس آشفتگی را کاهش میدهد.
۴. خواب را برای جبران عقبافتادگی قربانی نکنید
شببیداری مداوم معمولاً روز بعد با خستگی، کاهش تمرکز و احساس عقبماندگی بیشتری همراه میشود. به همین دلیل بهتر است ساعت خواب و بیداری در روزهای نزدیک به کنکور تا حد ممکن ثابت بماند.

اشتباه رایج این است که داوطلب چند روز مانده به آزمون تصمیم میگیرد ناگهان ساعت خواب خود را چند ساعت جابهجا کند. اگر قرار است ساعت بیداری تغییر کند، بهتر است این کار تدریجی انجام شود، نه فقط در شب قبل از کنکور.
۵. روزهای آخر رژیم غذایی و مصرف کافئین را ناگهان تغییر ندهید
برای کنترل استرس کنکور به یک خوراکی معجزهگر نیاز ندارید. وعدههای آشنا، آب کافی و تغذیه متعادل انتخاب مطمئنتری از امتحانکردن مکمل، نوشیدنی انرژیزا، دمنوش یا مقدار زیادی قهوه در روزهای پایانی است.
اگر معمولاً کافئین کمی مصرف میکنید، روز آزمون برای بیدار ماندن مقدار آن را ناگهان چند برابر نکنید. در بعضی افراد مصرف زیاد کافئین میتواند علائمی مانند بیقراری یا تپش قلب را برجستهتر کند و همین احساسها با اضطراب اشتباه گرفته شوند.
صبح کنکور نیز غذایی بخورید که قبلاً با آن مشکلی نداشتهاید. روز آزمون زمان مناسبی برای امتحان یک صبحانه عجیب، مکمل جدید یا رژیم متفاوت نیست.
۶. یک تکنیک تنفس ساده را قبل از کنکور تمرین کنید
وقتی اضطراب بالا میرود، توجه داوطلب از سؤال جدا و به ضربان قلب، زمان باقیمانده و افکار منفی منتقل میشود. یک تنفس آهسته میتواند به شما کمک کند چند لحظه از این چرخه فاصله بگیرید و توجه را دوباره روی کار فعلی قرار دهید.
یک روش ساده این است:
- بدن را روی صندلی رها کنید و شانهها را پایین بیاورید.
- آرام از بینی نفس بکشید.
- بازدم را کمی آهستهتر و طولانیتر انجام دهید.
- چند مرتبه بدون فشار یا حبس طولانی نفس، این الگو را تکرار کنید.
- بعد فوراً به یک کار مشخص برگردید؛ مثلاً خواندن دوباره صورت سؤال.
هدف این تمرین رسیدن به «آرامش کامل» نیست؛ کافی است شدت آشفتگی به اندازهای کم شود که دوباره بتوانید تصمیم بگیرید.
۷. افکار فاجعهساز را به یک دستور عملی تبدیل کنید
جملههایی مثل «همه چیز خراب شد»، «هیچی یادم نیست» یا «اگر این سؤال را بلد نیستم پس بقیه را هم نمیتوانم» معمولاً اطلاعات مفیدی برای حل مسئله نمیدهند.
بهجای مجبور کردن خودتان به تکرار جملههای انگیزشی، فکر را واقعیتر کنید:
| فکر اضطرابزا | جایگزین کاربردی |
|---|---|
| من این سؤال را بلد نیستم؛ تمام شد. | این یک سؤال است. علامت میزنم و به سؤال بعد میروم. |
| خیلی عقب افتادهام. | امروز کدام سه کار بیشترین اثر را دارند؟ |
| بقیه خیلی جلوتر از من هستند. | من فقط میتوانم عملکرد خودم را بهتر کنم. |
| سر جلسه ذهنم حتماً قفل میکند. | اگر قفل کردم، تنفس، سؤال آسان و بازگشت را اجرا میکنم. |
این نوع گفتوگوی درونی بهجای وعده دادن نتیجه، روی رفتاری تمرکز میکند که در اختیار شماست.
۸. معیار پیشرفت را از دیگران به عملکرد خودتان برگردانید
مقایسه ساعت مطالعه، تعداد تست، درصد آزمون یا سرعت جمعبندی با دوستان معمولاً تصویر دقیقی از وضعیت شما نمیدهد؛ چون سطح علمی، منابع، نقاط ضعف و شرایط هر داوطلب متفاوت است.
برای سنجش پیشرفت، این سؤالها مفیدترند:
- درصد من نسبت به آزمون قبلی چه تغییری کرده است؟
- تعداد خطاهای بیدقتی کمتر شده یا نه؟
- در کدام مباحث هنوز زمان زیادی از دست میدهم؟
- چند سؤال را به دلیل عجله یا اضطراب اشتباه جواب دادهام؟
- آیا اجرای برنامه این هفته بهتر از هفته قبل بوده است؟
تمرکز روی این شاخصها به شما اطلاعاتی میدهد که میتوانید بر اساس آن تصمیم بگیرید؛ دانستن اینکه دوستتان روزی چند ساعت درس میخواند چنین ارزشی ندارد.
۹. استراحت را بخشی از برنامه بدانید، نه پاداش بعد از تمام شدن همه درسها
مطالعه طولانی بدون وقفه میتواند خستگی ذهنی را بیشتر کند و وقتی خسته هستید، افکار منفی هم راحتتر وارد جریان مطالعه میشوند.
بین بازههای مطالعه از صندلی بلند شوید، کمی راه بروید، آب بنوشید یا چند حرکت کششی انجام دهید. فعالیت بدنی منظم، تفریح کوتاه و ارتباط با افرادی که در کنارشان احساس آرامش دارید نیز لازم نیست تا بعد از کنکور به تعویق بیفتد.
استراحت مؤثر با چند ساعت چرخیدن بیهدف در شبکههای اجتماعی متفاوت است. هدف این است که ذهن از فشار مطالعه خارج شود و بعد بتوانید به کار بعدی برگردید.
۱۰. وقتی استرس از کنترل خارج شده، کمک گرفتن را عقب نیندازید
اگر استرس فقط پیش از آزمون بالا میرود و با چند تکنیک ساده کاهش پیدا میکند، معمولاً میتوان آن را با تمرین و اصلاح برنامه مدیریت کرد. اما وقتی اضطراب خواب، غذا خوردن، مطالعه، رفتن به مدرسه، ارتباط با دیگران یا فعالیتهای روزانه را مختل کرده است، کمک تخصصی میتواند لازم باشد.
اگر نمیدانید مشکل اصلی از برنامه درسی، فشار خانواده، کمبود آمادگی یا اضطراب شدید ناشی میشود، صحبت با مشاور کنکور میتواند برای جدا کردن مسئله آموزشی از مسئله روانشناختی کمککننده باشد. برای مشکلاتی که ماهیت روانشناختی دارند نیز استفاده از مشاوره روانشناسی مسیر مناسبتری است.
از کجا بفهمیم استرس کنکور از حد طبیعی بیشتر شده است؟
مقداری نگرانی قبل از یک آزمون مهم طبیعی است؛ مسئله زمانی جدیتر میشود که اضطراب مداوم باشد یا توانایی شما برای درس خواندن، خوابیدن، تصمیمگیری و انجام کارهای روزمره را مختل کند.
علائم ممکن است در هر فرد متفاوت باشند:
| نوع علامت | نمونهها |
|---|---|
| ذهنی | نگرانی مداوم، افکار فاجعهساز، قفل ذهنی، کاهش تمرکز، فکر کردن مکرر به نتیجه |
| جسمی | تپش قلب، تعریق، لرزش، تنش عضلانی، سردرد یا ناراحتی گوارشی |
| رفتاری | به تعویق انداختن مطالعه، اجتناب از آزمون، بررسی مکرر برنامه، بیقراری |
| خواب و اشتها | بیخوابی یا خواب بیش از حد، کاهش یا افزایش محسوس اشتها |
| هیجانی | تحریکپذیری، ناامیدی، گریه، احساس درماندگی یا کاهش شدید انگیزه |
وجود یک علامت بهتنهایی به معنای وجود اختلال اضطرابی نیست. شدت، تداوم و تأثیر آن بر زندگی روزانه اهمیت بیشتری دارد.
اگر اضطراب شدید و مداوم است، حملات اضطرابی تکرار میشوند یا دیگر قادر به انجام فعالیتهای معمول خود نیستید، ارزیابی توسط روانشناس، روانپزشک یا پزشک را عقب نیندازید. اگر فکر آسیبزدن به خود یا ناتوانی در حفظ ایمنی دارید، موضوع نیازمند کمک فوری از یک فرد قابل اعتماد و خدمات درمانی است.
چگونه سر جلسه کنکور استرس نداشته باشیم؟
برای کنترل استرس جلسه کنکور باید از قبل یک «برنامه واکنش» داشته باشید. انتظار اینکه هیچ اضطرابی احساس نکنید واقعبینانه نیست؛ هدف این است که حتی با وجود اضطراب بتوانید پاسخگویی را ادامه دهید.
اگر در جلسه ناگهان ضربان قلبتان بالا رفت، ذهنتان خالی شد یا احساس کردید هیچ سؤالی را بلد نیستید، این ترتیب را اجرا کنید:
- چند ثانیه پاسخگویی را متوقف کنید. ادامه دادن با عجله معمولاً خطا را بیشتر میکند.
- چند بازدم آرام انجام دهید. شانهها و دستها را از حالت انقباض خارج کنید.
- به اطراف نگاه نکنید. سرعت ورق زدن یا پاسخ دادن دیگران هیچ اطلاعات معتبری درباره نتیجه شما نمیدهد.
- از سؤال گیرکرده عبور کنید. آن را علامت بزنید و سراغ سؤالی بروید که احتمال پاسخ صحیح بیشتری دارد.
- روی یک سؤال تمرکز کنید، نه کل دفترچه. در هر لحظه فقط یک تصمیم لازم دارید.
- بعد از بازیابی تمرکز برگردید. سؤالهای علامتدار را در زمان تعیینشده دوباره بررسی کنید.
قانون مهم جلسه: سخت بودن چند سؤال اول به این معنا نیست که کل آزمون برای شما خراب شده است. وظیفه شما پاسخ دادن به سؤالهایی است که میتوانید حل کنید، نه اثبات اینکه باید همه سؤالها را بلد باشید.
شب قبل و صبح کنکور چه کارهایی استرس را کمتر میکند؟
شب قبل آزمون زمان جبران چند ماه مطالعه نیست؛ مهمتر این است که عوامل قابل کنترل روز آزمون را از قبل مرتب کرده باشید.
| زمان | کار پیشنهادی | کاری که بهتر است انجام نشود |
|---|---|---|
| روز قبل | وسایل و مدارک لازم را آماده کنید و مسیر حوزه را بررسی کنید. | شروع یک مبحث سنگین یا آزمون بسیار فرسایشی |
| عصر و شب | فعالیت آرام، غذای آشنا و روتین معمول خود را حفظ کنید. | چند ساعت مطالعه فشرده برای جبران عقبافتادگی |
| قبل خواب | صفحه نمایش و بحثهای تنشزا درباره رتبه و نتیجه را محدود کنید. | چک کردن مداوم درصد دوستان و پیشبینی رتبه |
| صبح آزمون | زمان کافی برای آماده شدن و رسیدن بدون عجله در نظر بگیرید. | تغییر ناگهانی صبحانه یا مصرف مقدار زیاد کافئین |
| قبل ورود | از بحث درباره مباحث دشوار با دیگر داوطلبان فاصله بگیرید. | پرسیدن اینکه دیگران چه مقدار درس خواندهاند |
اگر شب قبل خواب شما ایدهآل نبود، صبح روز آزمون تمام مدت به «کمخوابی» فکر نکنید. روی کارهایی که هنوز قابل کنترلاند تمرکز کنید: آماده شدن، صبحانه، رسیدن بهموقع و اجرای استراتژی پاسخگویی.
والدین چگونه استرس کنکور را کمتر کنند؟
خانواده بیش از هر چیز باید فشار اضافی را از فضای خانه حذف کند. پرسیدن مداوم درباره ساعت مطالعه، مقایسه با فرزند دیگران یا صحبت درباره هزینههایی که برای کنکور شده، معمولاً کمکی به عملکرد داوطلب نمیکند.
رفتارهای مفیدتر عبارتاند از:
- بهجای «امروز چند ساعت خواندی؟» درباره مشکل مشخص او سؤال کنید.
- نتیجه کنکور را به ارزش شخصی فرزند گره نزنید.
- در روزهای پایانی از ایجاد برنامهها و مسئولیتهای غیرضروری خودداری کنید.
- بهجای مقایسه، پیشرفت خود داوطلب را ببینید.
- وقتی از نگرانی صحبت میکند فوراً نصیحت نکنید؛ ابتدا مسئله را کامل بشنوید.
- اگر علائم اضطراب شدید و مداوم است، برای دریافت کمک تخصصی همراهی کنید.
برای استرس کنکور قرص یا آرامبخش بخوریم؟
مصرف خودسرانه دارو برای کنترل استرس کنکور انتخاب مناسبی نیست. شب قبل یا صبح آزمون زمان امتحان کردن داروی آرامبخش، محرک، قرص خواب یا مکملی که قبلاً مصرف نکردهاید نیست؛ چون واکنش افراد به این مواد یکسان نیست.
اگر دارویی از قبل توسط پزشک برای شما تجویز شده است، مقدار مصرف را به دلیل نزدیک شدن کنکور خودسرانه کم یا زیاد نکنید و درباره هر تغییری با پزشک یا تجویزکننده صحبت کنید.
همچنین «گیاهی» یا «طبیعی» بودن یک محصول به معنای بیخطر بودن آن برای همه نیست. اگر بیماری زمینهای دارید یا داروی دیگری مصرف میکنید، درباره مکملها و فرآوردههای آرامبخش نیز احتیاط کنید.
هدف از کنترل اضطراب کنکور این نیست که با یک ماده یا دارو تمام احساسات شما خاموش شود؛ هدف این است که بتوانید با ذهن هوشیار و عملکرد پایدار در آزمون شرکت کنید.
اگر هنگام تست زدن ذهنمان قفل کرد چه کنیم؟
قفل ذهنی را با جنگیدن طولانی با همان سؤال تشدید نکنید. یک سؤال دشوار میتواند توجه را از «حل مسئله» به «ترس از نتیجه» منتقل کند؛ بنابراین باید چرخه را سریع قطع کنید.
این الگو را تمرین کنید:
- سؤال را علامت بزنید.
- یک بازدم آرام انجام دهید.
- به سؤال بعد بروید.
- بعد از چند سؤال قابل حل، به مورد علامتدار برگردید.
اگر این مشکل در آزمونهای آزمایشی تکرار میشود، بعد از آزمون بررسی کنید که واقعاً ناشی از اضطراب است یا ضعف علمی. ممکن است بعضی «قفلهای ذهنی» در واقع نتیجه ناقص بودن یادگیری باشند و با مطالعه و تست هدفمند برطرف شوند.
چکلیست کنترل استرس در هفته پایانی کنکور
در هفته آخر بهجای اضافه کردن دهها تکنیک تازه، چند رفتار قابل کنترل را ثابت نگه دارید:
- ساعت خواب و بیداری را تا حد ممکن منظم کنید.
- مرورهای اصلی را مشخص کنید و از مطالعه پراکنده جلوگیری کنید.
- حداقل یک آزمون یا تمرین زماندار با استراتژی جلسه انجام دهید.
- تعداد منابع را افزایش ندهید.
- مقایسه درصد و ساعت مطالعه با دیگران را محدود کنید.
- وسایل و مدارک روز آزمون را زودتر آماده کنید.
- روش تنفس و عبور از سؤال سخت را تمرین کنید.
- غذا و نوشیدنیهای معمول خود را حفظ کنید.
- زمان کوتاهی برای حرکت بدنی و استراحت واقعی داشته باشید.
- اگر اضطراب از کنترل خارج شده، قبل از روز آزمون برای دریافت کمک اقدام کنید.
جمعبندی کنترل استرس کنکور
اگر استرس شما بیشتر هنگام آزمون بالا میرود، از همین حالا شبیهسازی جلسه، عبور از سؤال سخت، تنفس آرام و کنترل زمان را تمرین کنید. اگر نگرانی شما از عقبافتادگی درسی میآید، اول برنامه و جمعبندی را واقعبینانه اصلاح کنید. اگر هم اضطراب به خواب، اشتها، مطالعه یا زندگی روزانه آسیب زده است، مسئله دیگر فقط با چند توصیه انگیزشی حل نمیشود و بهتر است از کمک تخصصی استفاده کنید.
کنکور یک موقعیت مهم است، اما وظیفه شما در روز آزمون «بیاسترس بودن» نیست؛ وظیفه این است که حتی وقتی کمی مضطرب هستید، بدانید قدم بعدی چیست و اجازه ندهید یک سؤال سخت، یک فکر منفی یا چند دقیقه آشفتگی مسیر کل آزمون را تعیین کند.
اگر سؤال اول کنکور را بلد نباشم چه کار کنم؟
روی همان سؤال متوقف نشوید. آن را علامت بزنید و به سؤال بعدی بروید. دشواری سؤال اول هیچ اطلاعات قطعی درباره بقیه دفترچه یا نتیجه شما نمیدهد.
آیا قهوه قبل از کنکور برای تمرکز خوب است؟
اگر معمولاً قهوه یا نوشیدنی کافئیندار مصرف میکنید، بهتر است روز آزمون مقدار آن را ناگهان افزایش ندهید. مصرف زیاد کافئین در بعضی افراد بیقراری، لرزش یا تپش قلب را بیشتر میکند. روز کنکور زمان مناسبی برای امتحان مقدار یا نوشیدنی جدید نیست.
اگر شب قبل کنکور خوابم نبرد، یعنی آزمونم خراب میشود؟
نه، بهتر است یک شب نامطلوب را به نتیجه قطعی آزمون تبدیل نکنید. صبح روی کارهای قابل کنترل تمرکز کنید و برای جبران کمخوابی سراغ مقدار زیاد نوشیدنی انرژیزا، کافئین یا داروی خودسرانه نروید.
چرا با اینکه درس خواندهام، نزدیک کنکور احساس میکنم هیچ چیز بلد نیستم؟
گاهی حجم بالای مطالب و تمرکز روی نقاط ضعف باعث میشود تصویر ذهنی شما از آمادگیتان منفیتر از واقعیت شود. تست زماندار، مرور فعال و بررسی نتایج آزمونهای قبلی معیار دقیقتری از احساس لحظهای «هیچی بلد نیستم» هستند.
چه مقدار استرس برای کنکور طبیعی است؟
نگرانیای که قابل مدیریت است و مانع خواب، مطالعه و زندگی روزانه نمیشود معمولاً با اضطراب شدید و مختلکننده متفاوت است. اگر علائم مدتدار و شدید هستند یا عملکرد روزانه شما را مختل کردهاند، بهتر است برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
آیا استرس میتواند باعث شود مطالب را سر جلسه فراموش کنم؟
اضطراب شدید میتواند تمرکز و بازیابی اطلاعات را دشوارتر کند؛ به همین دلیل ممکن است مطلبی که قبلاً بلد بودهاید در همان لحظه به ذهن نیاید. توقف کوتاه، عبور از سؤال و بازگشت بعدی معمولاً تصمیم بهتری از ماندن طولانی روی همان تست است.







نظرات