شرایط تحصیل هم زمان با سربازی + بخشنامه 1405

شرایط تحصیل هم زمان با سربازی در سال ۱۴۰۵ به این صورت است که سرباز شاغل به خدمت نمی تواند همزمان دانشجوی دانشگاه باشد؛ اما اگر بدون غیبت اولیه در مقطع کارشناسی یا بالاتر پذیرفته شود، می تواند پس از ترخیص از یگان و دریافت معافیت تحصیلی، ثبت نام دانشگاه را تکمیل کند. ترخیص برای ادامه تحصیل در مقطع کاردانی مجاز نیست و غیرحضوری بودن رشته، پذیرش بدون کنکور یا تحصیل در دانشگاه آزاد نیز این محدودیت را تغییر نمی دهد.

اطلاعات این مقاله بر اساس تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون خدمت وظیفه عمومی و آیین نامه اجرایی معافیت تحصیلی تنظیم شده است. بخشنامه مستقلی برای سال ۱۴۰۵ که تحصیل دانشگاهی همزمان با انجام خدمت را برای همه سربازان مجاز کند، منتشر نشده است؛ بنابراین ملاک اقدام، آخرین مقررات رسمی و پاسخ سازمان وظیفه عمومی درباره پرونده هر مشمول است.

آیا امکان تحصیل هم زمان با سربازی وجود دارد؟

تحصیل همزمان با سربازی به معنای حضور در دانشگاه و انجام خدمت در یک بازه زمانی مجاز نیست. آنچه در قانون پیش بینی شده، ترخیص سرباز واجد شرایط از یگان و توقف موقت خدمت برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی یا بالاتر است.

بر اساس تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون خدمت وظیفه عمومی، کارکنان وظیفه ای که غیبت اولیه ندارند، در صورت قبولی در مقطع کارشناسی یا بالاتر می توانند برای ادامه تحصیل از خدمت ترخیص شوند. متن قانون خدمت وظیفه عمومی نیز مقطع کاردانی را در این مجوز قرار نداده است.

شرایط اصلی ترخیص برای ادامه تحصیل حین خدمت عبارت است از:

• سرباز در زمان اعزام، غیبت اولیه نداشته باشد.
• قبولی قطعی او مربوط به مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری حرفه ای یا دکتری تخصصی باشد.
• از نظر سنوات و سوابق تحصیلی، امکان دریافت معافیت تحصیلی جدید را داشته باشد.
• ترخیص، تسویه حساب و ثبت وضعیت نظام وظیفه پیش از ثبت نام نهایی دانشگاه انجام شود.
• قبولی دانشگاه و مقطع تحصیلی مورد تایید وزارت علوم، وزارت بهداشت یا مرجع قانونی مربوط باشد.

نوع پذیرش به تنهایی تعیین کننده نیست. بنابراین قبولی با کنکور، بدون کنکور یا صرفا بر اساس سوابق تحصیلی، در صورت پذیرش در کارشناسی یا بالاتر می تواند برای ترخیص بررسی شود. برخلاف اطلاعات قدیمی، کارشناسی ناپیوسته نیز چون مقطع کارشناسی محسوب می شود، صرفا به دلیل ناپیوسته بودن از ایست خدمت محروم نیست.

آشنایی با دوره های تک پودمانی دانشگاه علمی کاربردی

اگر پیش از اعزام وارد دانشگاه نشده اید، در دوره سربازی همچنان می توانید از بعضی برنامه های مهارت آموزی و دوره های کوتاه مدت استفاده کنید. دوره های تک پودمانی دانشگاه علمی کاربردی با هدف آموزش یک مهارت شغلی مشخص طراحی شده اند و ممکن است با هماهنگی یگان خدمتی یا در قالب طرح های مهارت آموزی سربازان برگزار شوند.

این دوره ها جایگزین تحصیل دانشگاهی نیستند و شرکت در آن ها به معنی دریافت مدرک کاردانی یا کارشناسی، صدور معافیت تحصیلی یا توقف خدمت نخواهد بود. سرباز پس از گذراندن دوره، متناسب با نوع برنامه می تواند گواهی مهارتی یا گواهی پایان دوره دریافت کند و از آن برای ورود به بازار کار استفاده نماید.

برخی زمینه های مهارتی که ممکن است در فراخوان های آموزشی ارائه شوند عبارتند از:

• تعمیر و نگهداری موتور و تجهیزات فنی
• مکالمه زبان انگلیسی در سطح پایه
• جوشکاری، مونتاژ و نقشه کشی صنعتی
• سیم کشی، کابل کشی و عملیات پایه برق
• بازاریابی، فروش و خدمات گردشگری
• پرورش طیور و ساخت گلخانه
• طراحی و ساخت مبلمان

رشته ها، ساعات آموزش، مدرک مورد نیاز و محل برگزاری این دوره ها ثابت نیست و باید بر اساس اطلاعیه دانشگاه علمی کاربردی، سازمان فنی و حرفه ای یا برنامه مهارت آموزی همان یگان بررسی شود. در بعضی دوره ها داشتن دیپلم مرتبط ضروری است و در برخی دیگر، گذراندن آموزش های مقدماتی یا دروس پیش نیاز کفایت می کند.

نکته: دوره های تک پودمانی و مهارتی، مجوز تحصیل همزمان با سربازی در دانشگاه های سراسری، آزاد، پیام نور یا غیرانتفاعی محسوب نمی شوند. ورود به مقطع دانشگاهی همچنان نیازمند ترخیص از خدمت و دریافت معافیت تحصیلی است.

بنابراین اگر سرباز شده اید و پیش از اعزام فرصت ورود به دانشگاه را نداشته اید، این دوره ها می توانند مسیر مناسبی برای یادگیری یک مهارت کاربردی در طول خدمت باشند؛ اما پیش از ثبت نام باید معتبر بودن دوره، نوع گواهی و موافقت یگان خدمتی را بررسی کنید.

برای بررسی آخرین اطلاعیه های این حوزه می توان وضعیت تحصیل سربازان در دانشگاه علمی کاربردی و برنامه های سامانه سرباز ماهر را جداگانه بررسی کرد.

تحصیل همزمان با خدمت سربازی در دانشگاه آزاد

تحصیل همزمان با خدمت سربازی در دانشگاه آزاد نیز مجاز نیست. سرباز پذیرفته شده در واحدهای حضوری، واحد الکترونیکی یا پذیرش بدون کنکور دانشگاه آزاد باید ابتدا ترخیص شود و سپس معافیت تحصیلی بگیرد.

بنابراین پاسخ سوال «آیا در حین خدمت میتوان دانشگاه رفت؟» برای دانشگاه آزاد نیز منفی است؛ مگر اینکه منظور، ترخیص از خدمت و ورود به دانشگاه بعد از دریافت معافیت تحصیلی باشد.

تحصیل همزمان با سربازی به عنوان امریه

نیروی امریه نیز از نظر مقررات نظام وظیفه، سرباز شاغل به خدمت محسوب می شود و نمی تواند بدون ترخیص رسمی، دانشجوی فعال دانشگاه باشد. اشتغال در یک سازمان دولتی، شرکت دانش بنیان یا دستگاه امریه گیر، مجوز جداگانه ای برای تحصیل حین خدمت سربازی ایجاد نمی کند.

بر اساس آیین نامه سربازی نخبگان، اگر نیروی امریه بدون غیبت اولیه در کارشناسی یا مقطع بالاتر قبول شود، باید ابتدا موضوع را با واحد منابع انسانی سازمان و یگان خدمتی مطرح کند. ترخیص می تواند بر تعهدات داخلی سازمان امریه گیر اثر بگذارد؛ بنابراین سرباز نباید پیش از دریافت پاسخ کتبی، محل خدمت را ترک کند.

مراحل عمومی برای این گروه شامل موارد زیر است:

• دریافت گواهی رسمی قبولی یا معرفی نامه دانشگاه
• ارائه درخواست به سازمان امریه گیر و یگان مربوط
• تسویه حساب اداری و تحویل تجهیزات یا اسناد
• ثبت ترخیص در سامانه نظام وظیفه
• دریافت معافیت تحصیلی و تکمیل ثبت نام دانشگاه

شرایط پذیرش و تعهدات سازمان های امریه گیر یکسان نیست؛ به همین دلیل جزئیات پرونده باید با ضوابط امریه سربازی و قرارداد همان دستگاه تطبیق داده شود.

شرایط ایست خدمتی درس خواندن برای کنکور در سربازی

درس خواندن یا شرکت در کنکور در زمان سربازی، به خودی خود باعث ایست خدمت نمی شود. اثر قانونی زمانی ایجاد می شود که سرباز نتیجه قبولی قطعی در کارشناسی یا مقطع بالاتر دریافت کند و سایر شرایط ترخیص تحصیلی را داشته باشد.

سرباز می تواند با رعایت برنامه یگان برای کنکور یا پذیرش دانشگاه آماده شود؛ اما مرخصی حضور در جلسه آزمون، ساعت خروج و مدارک مورد نیاز باید با یگان هماهنگ شود. قبولی نیز تا پیش از صدور ترخیص کتبی، مجوز غیبت از محل خدمت نیست.

شرایط اصلی ایست خدمت پس از قبولی عبارت است از:

• نداشتن غیبت اولیه پیش از اعزام
• قبولی قطعی در کارشناسی یا مقطع بالاتر
• امکان استفاده از معافیت تحصیلی در مقطع جدید
• معتبر بودن دانشگاه و مقطع قبولی
• تایید درخواست ترخیص و تکمیل تسویه حساب یگان

قبولی بدون آزمون نیز از این نظر با قبولی کنکور تفاوت ندارد. ملاک اصلی، مقطع تحصیلی و وضعیت نظام وظیفه است؛ نه اینکه پذیرش از طریق آزمون، استعداد درخشان یا سوابق تحصیلی انجام شده باشد. جزئیات ایست خدمت برای ادامه تحصیل باید پیش از ثبت نام نهایی با پرونده فرد تطبیق داده شود.

قبولی در دانشگاه وسط خدمت چه مسیری دارد؟

سربازی رفتن وسط دانشگاه یا قبولی دانشگاه در زمان خدمت باید از مسیر اداری یگان، سازمان وظیفه عمومی و دانشگاه پیگیری شود. ثبت نام قطعی در دانشگاه پیش از صدور ترخیص ممکن است باعث مغایرت وضعیت دانشجویی و نظام وظیفه شود.

1. نتیجه قطعی قبولی و اطلاعات مقطع، دانشگاه و نیمسال ورود را بررسی کنید.
2. از دانشگاه، گواهی قبولی یا معرفی نامه مورد قبول یگان دریافت کنید.
3. درخواست ترخیص تحصیلی را به نیروی انسانی یا کارگزینی یگان تحویل دهید.
4. تسویه حساب مالی، تجهیزاتی، تسلیحاتی و اداری یگان را تکمیل کنید.
5. ثبت ترخیص در وضعیت نظام وظیفه را کنترل کنید و فقط به نامه داخلی یگان اکتفا نکنید.
6. برای صدور معافیت تحصیلی مقطع جدید اقدام کنید.
7. پس از تایید معافیت تحصیلی، ثبت نام نهایی و انتخاب واحد دانشگاه را انجام دهید.

شرح مدارک، تسویه یگان و زمان مناسب اقدام در صفحه شرایط ترخیص از خدمت برای تحصیل بررسی شده است. همچنین فردی که نتیجه دانشگاه را در زمان خدمت دریافت کرده، باید ضوابط قبولی در دانشگاه در حین خدمت سربازی را با تاریخ ثبت نام خود تطبیق دهد.

هشدار: تا زمانی که ترخیص در وضعیت نظام وظیفه ثبت نشده است، ترک یگان یا غیبت برای حضور در دانشگاه می تواند پرونده سرباز را با مشکل مواجه کند.

سربازی رفتن وسط دانشگاه چه عواقبی دارد؟

سربازی رفتن وسط دانشگاه بدون تعیین تکلیف رسمی وضعیت تحصیلی می تواند باعث پایان معافیت تحصیلی، ثبت ترک تحصیل و ایجاد غیبت سربازی شود. دانشجو باید پیش از ارسال دفترچه اعزام، وضعیت خود را از طریق آموزش و امور مشمولان دانشگاه مشخص کند؛ زیرا صرفا حاضر نشدن در کلاس ها به معنای مرخصی تحصیلی نیست.

مهم ترین پیامدهای توقف تحصیل برای رفتن به سربازی عبارتند از:

• با ثبت انصراف، اخراج یا ترک تحصیل، ارتباط دانشجو با دانشگاه قطع و پایان معافیت تحصیلی او به سازمان وظیفه عمومی اعلام می شود.
• دانشجو از تاریخ ثبت رسمی قطع تحصیل، یک سال فرصت دارد خود را برای اعزام معرفی کند یا در صورت داشتن شرایط، معافیت تحصیلی جدید بگیرد. پایان این مهلت بدون تعیین تکلیف می تواند باعث ثبت غیبت شود.
• بازگشت به همان رشته و دانشگاه پس از پایان خدمت خودکار نیست و به نوع وضعیت ثبت شده، موافقت دانشگاه، کمیسیون موارد خاص و مقررات آموزشی بستگی دارد.
• اگر دانشجو به جای استفاده از مسیر قانونی، ترک تحصیل ثبت نشده داشته باشد، ممکن است علاوه بر مشکل نظام وظیفه، با حذف ترم، اخراج آموزشی یا محدودیت بازگشت روبرو شود.
• مشمولان در کل دوران تحصیل فقط یک بار می توانند از امتیاز انصراف و ثبت نام مجدد برای دریافت معافیت تحصیلی جدید استفاده کنند.
• واحدهای گذرانده شده معمولا از بین نمی روند؛ اما پذیرش دوباره آن ها پس از خدمت به وضعیت پرونده آموزشی، مدت وقفه و تصمیم دانشگاه بستگی دارد.

بر اساس آیین نامه اجرایی معافیت تحصیلی، دانشجوی انصرافی، اخراجی یا تارک تحصیل فقط در صورت بازگشت به همان رشته و مقطع ظرف یک سال، رعایت سنوات مجاز و تایید کمیسیون موارد خاص می تواند ادامه معافیت تحصیلی خود را پیگیری کند. بنابراین فردی که قصد دارد تمام دوره سربازی را بگذراند، نباید بدون دریافت پاسخ کتبی دانشگاه روی بازگشت قطعی به همان رشته حساب کند.

اگر هدف دانشجو حفظ رشته فعلی و بازگشت پس از پایان خدمت است، باید ابتدا امکان مرخصی از دانشگاه برای سربازی را بررسی کند. در صورتی که دانشگاه مرخصی مورد نیاز را نپذیرد، آثار انصراف از دانشگاه و سربازی باید پیش از ثبت درخواست کنترل شود.

هشدار: دانشجو نباید ابتدا دانشگاه را رها کند و بعد برای تعیین وضعیت معافیت تحصیلی اقدام کند. تاریخ ثبت انصراف، اخراج یا ترک تحصیل مبنای محاسبه مهلت معرفی به نظام وظیفه خواهد بود.

پس از پایان خدمت نیز ادامه تحصیل به وضعیت قبلی پرونده بستگی دارد. اگر دانشجو انصراف داده یا اخراج شده باشد، ممکن است به پذیرش مجدد نیاز داشته باشد؛ اما در صورت حفظ پرونده از مسیر قانونی، امکان بازگشت به تحصیل بعد از سربازی باید بر اساس مقررات همان دانشگاه بررسی شود.

گرفتن دیپلم در سربازی چه شرایطی دارد؟

گرفتن دیپلم در سربازی با تحصیل دانشگاهی تفاوت دارد. سربازی که قصد ثبت نام در مدرسه بزرگسالان، آموزش از راه دور یا شرکت در امتحانات نهایی را دارد، باید پیش از پرداخت هزینه و ثبت نام قطعی، امکان ثبت نام آموزشی و موافقت یگان برای حضور در امتحانات را بررسی کند.

برای سال ۱۴۰۵ مجوز عمومی و یکسانی که همه سربازان را مجاز به ثبت نام مدرسه بزرگسالان یا شرکت در تمام کلاس ها بداند، در دسترس نیست. امکان اقدام می تواند به شرایط آموزش و پرورش منطقه، نوع دوره و موافقت یگان بستگی داشته باشد.

نکات مهم این مسیر عبارت است از:

• مدرسه یا مرکز آموزشی باید مجوز رسمی آموزش و پرورش داشته باشد.
• سرباز باید شرایط تحصیلی و مدارک پایه قبلی را با مدرسه تطبیق دهد.
• حضور در کلاس یا امتحان نباید بدون مرخصی یا مجوز یگان انجام شود.
• ثبت نام برای دریافت دیپلم، معافیت تحصیلی دانشگاهی ایجاد نمی کند.
• قبولی در امتحانات دیپلم باعث توقف یا کاهش خودکار خدمت نمی شود.

بنابراین پاسخ «ایا میشود در حین خدمت درس خواند» درباره دیپلم، به شکل موردی قابل بررسی است؛ اما این مسیر نباید با مجوز تحصیل دانشگاهی همزمان اشتباه گرفته شود.

خطاهایی که ترخیص تحصیلی را متوقف می کنند

بخش مهمی از مشکلات ادامه تحصیل حین خدمت به دلیل برداشت اشتباه از قبولی دانشگاه یا ثبت ناقص مراحل ترخیص ایجاد می شود.

• تصور اینکه قبولی دانشگاه، خدمت را به صورت خودکار متوقف می کند
• ترک یگان پیش از صدور نامه رسمی ترخیص
• ثبت نام قطعی و انتخاب واحد پیش از صدور معافیت تحصیلی
• انتظار دریافت ایست خدمت برای مقطع کاردانی
• تصور اینکه کارشناسی ناپیوسته یا پذیرش بدون کنکور قابل ترخیص نیست
• نادیده گرفتن غیبت اولیه یا سابقه انصراف قبلی
• فرض اینکه غیرحضوری بودن کلاس ها مقررات نظام وظیفه را حذف می کند
• تکمیل نکردن تسویه حساب مالی، تجهیزاتی یا اداری یگان

سربازی که از غیبت اولیه خود مطمئن نیست، باید پیش از اقدام دانشگاه وضعیت استعلام غیبت سربازی را بررسی کند. مشمولان دارای غیبت نیز باید ضوابط ادامه تحصیل مشمولان غایب را جداگانه بررسی کنند.

آخرین وضعیت قانون جدید سربازی در حین تحصیل

قانون جدید سربازی در حین تحصیل، مجوزی برای دانشجو بودن همزمان با انجام خدمت ایجاد نکرده است. مبنای فعلی همچنان ترخیص سرباز بدون غیبت اولیه برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی و بالاتر است.

در نتیجه، عبارت هایی مانند «همه سربازان از سال ۱۴۰۵ می توانند همزمان دانشگاه بروند» یا «کلاس غیرحضوری نیازی به ایست خدمت ندارد» مبنای رسمی ندارند. حتی در رشته های آنلاین نیز دانشجو باید وضعیت معافیت تحصیلی معتبر داشته باشد.

همچنین در متن قانون، تفاوتی میان کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته یا میان پذیرش با آزمون و بدون آزمون دیده نمی شود. هر دو مسیر، در صورت داشتن شرایط قانونی، پس از ترخیص قابل بررسی هستند.

جمع بندی

تحصیل دانشگاهی همزمان با انجام خدمت سربازی مجاز نیست. سرباز بدون غیبت اولیه در صورت قبولی کارشناسی یا مقطع بالاتر می تواند پس از طی مراحل رسمی ترخیص، دریافت معافیت تحصیلی و ثبت وضعیت در سامانه نظام وظیفه وارد دانشگاه شود.

ترخیص برای کاردانی انجام نمی شود؛ اما کارشناسی ناپیوسته، پذیرش بدون کنکور و دانشگاه آزاد صرفا به دلیل نوع پذیرش یا دانشگاه از این امکان خارج نیستند. نیروی امریه، سرباز معلم و دانشجوی واحد الکترونیکی نیز باید پیش از شروع تحصیل ترخیص شوند. مهم ترین اقدام این است که سرباز پیش از ثبت نام قطعی یا ترک یگان، مقطع قبولی، غیبت اولیه، سابقه انصراف و امکان دریافت معافیت تحصیلی جدید را کنترل کند.