ادامه خدمت سربازان دارای غیبت طولانی حین خدمت ۱۴۰۵ + شرایط، مراحل و عواقب

ادامه خدمت سربازان دارای غیبت طولانی حین خدمت در سال ۱۴۰۵ از مسیر تعیین تکلیف در یگان خدمتی انجام می شود و طولانی شدن غیبت، به خودی خود باعث حذف خدمت یا معافیت سرباز نمی شود. اگر غیبت بدون عذر موجه در زمان صلح از ۱۵ روز متوالی عبور کند، موضوع می تواند وارد عنوان فرار از خدمت شود و مدت غیبت، سابقه قبلی فرار و این که سرباز با معرفی داوطلبانه برگشته یا دستگیر شده است، روی نحوه رسیدگی اثر می گذارد. مبنای اصلی این وضعیت، مواد ۵۹ و ۶۰ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح و مقررات مرتبط با قانون خدمت وظیفه عمومی است.

وضعیت ۱۴۰۵: سازمان وظیفه عمومی فراجا در اطلاعیه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد هیچ معافیت جدیدی برای سربازانی که خدمت خود را به پایان نرسانده اند ایجاد نشده است و این افراد باید وضعیت خدمتی خود را از طریق یگان مربوط تعیین تکلیف کنند. بنابراین انتظار برای بخشودگی یا معافیت عمومی، جایگزین بازگشت و تعیین تکلیف پرونده نیست.

غیبت حین خدمت از چه زمانی فرار محسوب می شود؟

غیبت سربازی بعد از شروع خدمت با غیبت اولیه مشمول قبل از اعزام یکسان نیست. طبق ماده ۵۹ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح، کارکنان وظیفه در زمان صلح زمانی فراری محسوب می شوند که بیش از ۱۵ روز متوالی بدون عذر موجه غیبت داشته باشند. بنابراین هر غیبت کوتاهی الزاما عنوان فرار ندارد، اما ادامه پیدا کردن آن می تواند وضعیت حقوقی پرونده را تغییر دهد.

صرف گذشت چند ماه یا چند سال نیز باعث بسته شدن پرونده نمی شود. فرار کارکنان نیروهای مسلح تا زمانی که فرد خود را به صورت رسمی برای ادامه خدمت معرفی نکرده باشد، استمرار دارد.

اگر سرباز هنوز درباره تفاوت غیبت کوتاه مدت و عنوان قانونی فرار ابهام دارد، معیارهای دقیق سرباز فراری باید بر اساس زمان ترک یگان و وضعیت غیبت او بررسی شود.

شرایط ادامه خدمت سربازان دارای غیبت طولانی حین خدمت در ۱۴۰۵

مهم ترین شرط عملی برای ادامه خدمت بعد از غیبت سربازی این است که سرباز وضعیت خود را به صورت رسمی از طریق یگان خدمتی تعیین تکلیف کند. گذشت چند ماه یا حتی مدت طولانی از غیبت باعث پایان خودکار خدمت نمی شود و طبق مقررات دادرسی نظامی، فرار تا زمانی که فرد رسما برای ادامه خدمت به یگان مربوط معرفی نشود، استمرار دارد.

به زبان ساده، برای تعیین وضعیت یک سرباز دارای غیبت طولانی چهار موضوع اصلی بررسی می شود:

• زمان ترک خدمت: فرار در دوره آموزش اتفاق افتاده یا پس از پایان آموزش و در یگان خدمتی؟
• مدت فرار: از زمان ترک خدمت کمتر یا بیشتر از دو سال گذشته است؟
• سابقه فرار: این اولین فرار سرباز است یا قبلا نیز سابقه مشابه داشته است؟
• زمان و نحوه بازگشت: سرباز خودش مراجعه کرده و اگر بله، این مراجعه ظرف ۶۰ روز اول انجام شده یا بعد از آن؟

نکته مهم: طولانی شدن غیبت به معنی حذف سابقه خدمت یا عدم امکان بازگشت نیست. سرباز همچنان می تواند برای تعیین تکلیف مراجعه کند، اما مدت فرار و مرحله ای که خدمت را ترک کرده است روی نحوه ادامه سربازی و رسیدگی قانونی پرونده اثر می گذارد.

برای درک بهتر شرایط، وضعیت سربازان را می توان در سه حالت اصلی بررسی کرد:

اگر سرباز در دوره آموزشی فرار کرده باشد: وضعیت او با فردی که چند ماه در یگان خدمت کرده و سپس محل خدمت را ترک کرده متفاوت است. در صورتی که فرار یا غیبت غیرموجه پیش از اتمام آموزش عمومی اتفاق افتاده باشد، پس از معرفی یا دستگیری، دوره آموزش عمومی تجدید می شود و مدت آموزش قبلی نیز جزو خدمت او محاسبه نخواهد شد.

اگر سرباز بعد از آموزشی فرار کرده و کمتر از دو سال گذشته باشد: نیازی به طی دوباره دوره آموزش عمومی ندارد. پس از تعیین تکلیف، ادامه خدمت او در اصل در یگان قبلی انجام می شود؛ البته رسیدگی قانونی به فرار همچنان جداگانه انجام خواهد شد.

اگر بیش از دو سال از فرار گذشته باشد: بازگشت همچنان امکان پذیر است، اما سرباز مجددا به دوره آموزش عمومی اعزام می شود. در این وضعیت، آموزش عمومی قبلی نیز از مدت خدمت قابل محاسبه حذف می شود و همزمان وضعیت فرار او مورد رسیدگی قرار می گیرد.

نکته دیگری که باید جداگانه بررسی شود، اولین فرار و زمان معرفی داوطلبانه است. اگر سرباز برای اولین بار مرتکب فرار شده و حداکثر ظرف ۶۰ روز شخصا مراجعه و مشغول ادامه خدمت شود، قانون شرایط متفاوتی برای او در نظر گرفته است؛ در این حالت به ازای هر روز غیبت و فرار دو روز به خدمت اضافه می شود، اما مجموع این اضافه خدمت نمی تواند بیشتر از سه ماه باشد. اگر مراجعه پس از این مهلت انجام شود یا فرد سابقه فرار قبلی داشته باشد، پرونده وارد مسیر رسیدگی قضایی می شود.

بنابراین برای یک سرباز با چند ماه یا چند سال غیبت، نمی توان فقط با دانستن تعداد روزهای غیبت میزان اضافه خدمت یا نحوه ادامه سربازی را مشخص کرد. مرحله ترک خدمت، مدت فرار، سابقه قبلی و زمان معرفی داوطلبانه باید کنار هم بررسی شوند؛ سپس مشخص می شود ادامه خدمت در یگان قبلی انجام خواهد شد، تجدید دوره آموزشی لازم است یا پرونده علاوه بر ادامه خدمت نیاز به رسیدگی قضایی دارد.

مراحل بازگشت به خدمت پس از غیبت طولانی

مراحل بازگشت به خدمت پس از غیبت از مراجعه به یگان آغاز می شود؛ نه از انتظار برای اعلام یک طرح بخشودگی عمومی. اطلاعیه سال ۱۴۰۵ سازمان وظیفه عمومی نیز تعیین تکلیف از طریق یگان خدمتی را مبنای اقدام کارکنان وظیفه فراری اعلام کرده است.

1. مشخص کردن یگان یا مرکز آموزشی: سرباز باید یگان محل خدمت خود را مشخص کند. اگر فرار پیش از پایان آموزش عمومی اتفاق افتاده باشد، مراجعه به همان مرکز آموزشی یا نیروی مسلح مربوط اهمیت دارد.
2. معرفی داوطلبانه: مراجعه شخصی قبل از دستگیری می تواند در نحوه رسیدگی پرونده اثر مستقیم داشته باشد.
3. ثبت بازگشت در یگان: تاریخ مراجعه باید به صورت رسمی در فرایند یگان ثبت شود تا استمرار فرار متوقف شود.
4. بررسی مدت و سابقه فرار: یگان مشخص می کند غیبت چه مدت بوده و آیا سرباز سابقه فرار قبلی دارد یا خیر.
5. بررسی عذر موجه: اگر سرباز برای غیبت خود دلیل قابل استناد دارد، مدارک و مستندات مربوط باید ارائه شود.
6. ارجاع پرونده در موارد لازم: پرونده هایی که مشمول رسیدگی قضایی هستند از سوی یگان برای رسیدگی به سازمان قضایی نیروهای مسلح فرستاده می شوند.
7. تعیین وضعیت آموزش: در فرارهای طولانی مشخص می شود که سرباز می تواند مستقیم به خدمت برگردد یا باید مجددا دوره آموزش عمومی را طی کند.
8. اجرای تصمیم و ادامه خدمت: پس از تعیین تکلیف فرار، حکم قضایی یا اضافه خدمت، سرباز ادامه مدت خدمت خود را انجام می دهد.

هشدار: مراجعه مستقیم به یک سامانه عمومی یا ثبت درخواست در پلیس +۱۰ جایگزین معرفی به یگان خدمتی برای تعیین تکلیف فرار حین خدمت نیست. اطلاعیه ۱۴۰۵ مسیر اصلی این گروه را یگان خدمتی اعلام کرده است.

معرفی داوطلبانه در ۶۰ روز اول

اگر سرباز برای اولین بار مرتکب فرار شده باشد و حداکثر ظرف ۶۰ روز از شروع غیبت شخصا مراجعه و مشغول خدمت شود، ماده ۶۰ مقرر کرده است پرونده او بدون ارجاع به مرجع قضایی رسیدگی شود و در مقابل هر روز غیبت و فرار، دو روز به خدمت اضافه شود؛ سقف این اضافه خدمت سه ماه است.

به همین دلیل، تاخیر در بازگشت می تواند پرونده ای را که امکان رسیدگی در داخل ساختار خدمتی داشته است وارد مسیر قضایی کند.

بازگشت پس از ۶۰ روز یا تکرار فرار

اگر سرباز بعد از ۶۰ روز خود را معرفی کند یا قبلا سابقه فرار از خدمت داشته باشد، موضوع از حالت بند «الف» ماده ۶۰ خارج می شود و رسیدگی قضایی مطرح خواهد شد. متن قانون برای این وضعیت، در صورت معرفی شخصی، حکم حبس دو تا شش ماه را پیش بینی کرده است؛ نوع تصمیم نهایی باید در پرونده قضایی همان فرد مشخص شود.

بنابراین صرف «خودمعرف» بودن بعد از چند ماه به معنی بسته شدن خودکار پرونده یا حذف مجازات نیست.

تاثیر معرفی داوطلبانه بر ادامه خدمت بعد از غیبت سربازی

معرفی داوطلبانه یکی از مهم ترین عوامل در نحوه رسیدگی به فرار از خدمت است. قانون برای سربازی که شخصا بازمی گردد، در برخی شرایط مسیر متفاوتی نسبت به سربازی که دستگیر می شود در نظر گرفته است.

مهم ترین حالت مربوط به سربازی است که:

• برای اولین بار مرتکب فرار شده باشد؛
• شخصا برای ادامه خدمت مراجعه کند؛
• حداکثر ظرف ۶۰ روز از شروع غیبت بازگردد.

در این وضعیت، قانون برای هر روز غیبت و فرار دو روز اضافه خدمت در نظر گرفته است؛ با این حال مجموع این اضافه خدمت نمی تواند بیش از سه ماه باشد و در صورت احراز تمام شرایط بند مربوط، پرونده برای همان فرار به مرجع قضایی ارجاع نمی شود.

اما اگر معرفی داوطلبانه پس از ۶۰ روز انجام شود یا سرباز قبلا نیز سابقه فرار داشته باشد، پرونده وارد مسیر قضایی خواهد شد.

نحوه محاسبه مدت غیبت در دوران سربازی

برای محاسبه مدت غیبت در دوران سربازی باید فاصله شروع غیبت تا تاریخ ثبت رسمی بازگشت در یگان بررسی شود؛ زیرا طبق مقررات، وضعیت فرار تا معرفی رسمی برای ادامه خدمت استمرار دارد. اگر در جریان فرار عذر موجهی ایجاد شده باشد، قانون امکان بررسی اثر آن مدت را نیز پیش بینی کرده است.

برای اولین فرار و مراجعه داوطلبانه در ۶۰ روز نخست، فرمول قانونی اضافه خدمت ساده است:

این محاسبه فقط مربوط به شرایط بند «الف» ماده ۶۰ یعنی اولین فرار و مراجعه داوطلبانه حداکثر ظرف ۶۰ روز است و نباید برای پرونده های بیش از ۶۰ روز، فرار مجدد یا دستگیری به صورت خودکار استفاده شود.

حکم دادسرای نظامی برای بازگشت به خدمت سرباز غایب

پرونده همه غیبت های حین خدمت الزاما به دادسرای نظامی نمی رسد، اما فرارهای طولانی، معرفی پس از مهلت قانونی، سابقه فرار و مواردی که قانون رسیدگی قضایی را لازم دانسته است، از طریق یگان به سازمان قضایی نیروهای مسلح ارجاع می شوند.

بر اساس مواد ۵۹ و ۶۰ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح در زمان صلح:

در مواردی که نتیجه پرونده به اضافه خدمت سربازان فراری منتهی می شود، میزان و امکان بخشودگی آن باید بر اساس نوع پرونده بررسی شود و نباید با اضافه خدمت غیبت اولیه پیش از اعزام یکسان در نظر گرفته شود.

بازگشت به خدمت سرباز غایب پس از غیبت طولانی، در بسیاری از پرونده‌ها با بررسی وضعیت فرد در یگان و در صورت لزوم رسیدگی در دادسرای نظامی انجام می‌شود؛ بنابراین نوع حکم به مدت فرار، سابقه قبلی و شرایط همان پرونده بستگی دارد.

چه مواردی در تخفیف مجازات سرباز فراری اثر دارد؟

تخفیف مجازات سرباز فراری به صورت خودکار انجام نمی شود و به نحوه بازگشت، سابقه فرار و شرایط پرونده بستگی دارد. مهم ترین امتیاز قانونی زمانی ایجاد می شود که سرباز برای اولین بار مرتکب فرار شده باشد و حداکثر ظرف ۶۰ روز از شروع غیبت، شخصا خود را به یگان معرفی و ادامه خدمت را آغاز کند. در این حالت پرونده برای همان فرار به مرجع قضایی ارجاع نمی شود و در مقابل هر روز غیبت، دو روز اضافه خدمت تا سقف سه ماه در نظر گرفته می شود.

در پرونده هایی که به دادگاه نظامی ارجاع می شوند نیز وجود جهات مخففه می تواند بر حکم اثر بگذارد. قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح به دادگاه اجازه داده است در جرایمی که حداکثر حبس آنها تا دو سال است، در صورت احراز جهات مخففه، مجازات حبس را کاهش دهد یا در چارچوب همان قانون آن را به مجازات دیگری متناسب با وضعیت کارکنان وظیفه تبدیل کند.

نکته: عذر موجه را نباید صرفا یکی از راه های تخفیف مجازات دانست. اگر سرباز برای غیبت خود عذر قانونی و قابل اثبات داشته باشد، ابتدا اصل موجه یا غیرموجه بودن غیبت بررسی می شود و نتیجه این بررسی می تواند بر اساس تشکیل پرونده فرار نیز اثر بگذارد.

بنابراین معرفی داوطلبانه هرچه سریع تر، نداشتن سابقه فرار و ارائه مستندات مربوط به عذر موجه از مهم ترین مواردی هستند که باید هنگام تعیین تکلیف پرونده بررسی شوند؛ اما در پرونده های ارجاع شده به دادسرای نظامی، میزان تخفیف یا نوع حکم نهایی را فقط مرجع قضایی صالح تعیین می کند.

غیبت موجه در دوران خدمت چگونه بررسی می شود؟

اگر سرباز برای عدم حضور خود عذر قابل استناد داشته باشد، وضعیت پرونده می تواند متفاوت باشد. قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح نمونه هایی از عذر موجه را مشخص کرده است.

از جمله موارد قابل بررسی عبارتند از:

• بیماری که مانع حضور سرباز در یگان شده باشد؛
• فوت همسر، پدر، مادر، برادر، خواهر یا فرزند در مدتی که عرفا برای مراسم اولیه لازم است؛
• بیماری سخت برخی اعضای نزدیک خانواده در شرایطی که مراقب دیگری وجود نداشته باشد و حضور سرباز ضروری باشد؛
• حوادث بزرگ مانند آتش سوزی، سیل و زلزله؛
• بازداشت یا حبس سرباز.

صرف بیان یکی از این دلایل برای موجه شدن غیبت کافی نیست. سرباز باید در اولین فرصت ممکن موضوع را به یگان اطلاع دهد و مستندات قابل بررسی داشته باشد. اگر امکان دریافت مرخصی یا اطلاع رسانی وجود داشته ولی سرباز اقدامی نکرده باشد، پذیرش عذر موجه قطعی نیست.

همچنین پس از برطرف شدن عذر، ادامه ندادن خدمت می تواند دوباره باعث محاسبه غیبت و اعمال مقررات مربوط شود.

عواقب تعیین تکلیف نکردن خدمت در ۱۴۰۵

ادامه فرار باعث پایان یافتن تکلیف سربازی نمی شود. بر اساس اطلاعیه رسمی سازمان وظیفه عمومی در ۱۵ مرداد ۱۴۰۵، کارکنان وظیفه فراری که وضعیت خود را از طریق یگان خدمتی تعیین تکلیف نکنند با محدودیت ها و محرومیت های اجتماعی روبه رو خواهند شد.

موارد اعلام شده شامل:

• محدودیت در دریافت تسهیلات بانکی؛
• محدودیت در استخدام؛
• محدودیت خروج از کشور؛
• تداوم وضعیت نامشخص خدمت تا تعیین تکلیف از طریق یگان.

نکته مهم دیگر این است که طبق همین اطلاعیه، بررسی برخی درخواست های کارکنان وظیفه فراری مانند معافیت پزشکی، کسر خدمت ناشی از تاهل و فرزند یا کسر خدمت ایثارگری والدین نیز پس از تعیین تکلیف وضعیت فرار از طریق یگان قابل بررسی است.

بنابراین ادامه فرار با هدف استفاده بعدی از معافیت یا کسری خدمت، مسیر مطمئنی نیست و ابتدا وضعیت خدمتی باید تعیین تکلیف شود.

جمع بندی

ادامه خدمت بعد از غیبت سربازی برای سربازی که حین خدمت یگان خود را ترک کرده امکان پذیر است، اما بازگشت باید با تعیین تکلیف رسمی وضعیت فرار انجام شود. در سال ۱۴۰۵ نیز سازمان وظیفه عمومی مسیر کارکنان وظیفه فراری را مراجعه به یگان خدمتی اعلام کرده و معافیت عمومی جدیدی برای این گروه در نظر گرفته نشده است.

اگر غیبت بیش از ۱۵ روز متوالی بوده، مدت فرار از ۶۰ روز گذشته، سابقه فرار قبلی وجود دارد یا بیش از دو سال از ترک خدمت می گذرد، مسیر پرونده می تواند کاملا متفاوت باشد. به همین دلیل قبل از اقدام باید تاریخ دقیق فرار، مرحله خدمت، سابقه قبلی و وجود عذر موجه مشخص شود.

اگر در تشخیص مسیر بازگشت، احتمال ارجاع به دادسرای نظامی، محاسبه اضافه خدمت یا نحوه ارائه عذر موجه ابهام دارید، می توانید وضعیت پرونده را قبل از مراجعه بررسی کنید. تماس فقط از تلفن ثابت، بدون صفر: 9099075307